X
تبلیغات
رایتل
چهارشنبه 8 آبان 1387 ساعت 13:22

در ایران مرکزی حدود 54 گنبد نمکی وجود دارد که در فروافتادگیهای زمینساختی، کویربزرگ، اردکان، خاور تهران (گرمسار)، قم و میانه برونـــزد دارند. بیشتر این فروافتادگیها، حوضههای بین قارهای Intercontinental هستند که به احتمال از ائوسن پایانی (به جز مقطع زمانی الیگوسن – میوسن) تاکنون توسط رسوبات آواری تبخیری پر شدهاند.

در حوضههای یاد شده، گنبدهای نمکی سنهای متفاوت دارند. در کویر کلوت واقع شمال یزد، گنبدهای نمکی به سن ائوسناند . در گنبد نمکی دلازیان سمنان، میتوان توالی کاملی از ردیفهای ترشیری را دید که متشکل از لایههای توفی و دریایی ژیپسدار به سن ائوسن میانی تا ائوسن بالایی است که به طور مستقیم بر روی نمک قرار گرفته است. 400 متر سنگآهک دریایی و مارن که نشانگر افقهای بالایی سازند قماست و سرانجام گلسنگ نواری تبخیریدار متعلق به عضو اول سازند سُرخ بالایی دیده میشود. ولی در دیگر گنبدهای نمکی، ردیفهای توفی و نهشتههای دریایی سازند قم وجود ندارد. به باور جکسون و همکاران (1990) در گنبدهای نمکی کویر بزرگ، سنگ نمک دو سن متفاوت ائوسن و میوسن دارد. نمکهای ائوسن از نوع تودهای و خالصاست که به احتمال در یک محیط دریایی با تداوم و رود نمک انباشته شدهاند.

 نمک جوانتر (میوسن) شامل تکرار دورهای نمک، سنگ ژیپس، مارن ژیپسدار، گلسنگ، رس سنگ نمکدار بنفش است که به خاطر فراوانی رس و تکرار چرخهای، به ظاهر در یک محیط پلایا – دریاچهای تشکیل شده است و تعلق آن به عضو پایینی سازند سُرخ بالایی حتمی است. گذر بین نمک ائوسن (کهنتر) و میوسن (جوانتر) ناگهانی است و به ظاهر لایههای قاعدهای نمک جوانتر با همشیبی نمک قدیمیتر را میپوشاند. به باور جکسون نمک جوانتر تنها به سن میوسن نیست و تغییرات سنی آن از الیگوسن تا میوسن است و با رخسارههای تبخیری مجموعة سازند سُرخ پایینی، قم و سازند سُرخ بالایی همارز است. به طور معمول، نمک قدیمی (ائوسن) در هستة گنبد برونزد دارد و به رغم انحلالپذیری بیشتر (به لحاظ خلوص)، نسبت به نمک جوانتر با سرعت بیشتری بالا میآید. میزان بالاآمدگی گنبد نمکی در حدود 10 میلیمتر در سال برآورد شده است.

del.icio.us  digg  newsvine  furl  Y!  smarking  segnalo